ملیسا پانارلو در ۱۶ سالگی کتابی نوشت که ایتالیا را تکان داد. «صد ضربه برس قبل از خواب» خاطرات نیمهاتوبیوگرافیک دختری بود که تجربههای جنسیاش را با جزئیات خام ثبت کرده بود. لوکا گوادانینو در ۲۰۰۵ این متن را به فیلم تبدیل کرد؛ اثری که هم جاهطلبی حسی کارگردان تازهکار را نشان میدهد و هم محدودیتهای یک تولید استودیویی را. Melissa P. نه کاملاً exploitation است و نه کاملاً coming-of-age موفق. جایی در میان این دو گیر کرده است.
ماریا والورده در نقش ملیسا، دختر خجالتی و کنجکاوی که در سیسیل با مادر و مادربزرگش زندگی میکند، محور فیلم است. برای اطلاعات کامل فیلم و لینکهای دانلود میتوانید به صفحه فیلم Melissa P. مراجعه کنید.
از کتاب جنجالی تا پرده
رمان اصلی بهخاطر صراحتش دربارهی سکس نوجوانانه جنجالبرانگیز شد. فیلم تلاش میکند همان نگاه اولشخص زنانه را حفظ کند، اما بسیاری از صحنههای صریح را ملایمتر کرده و ساختاری رواییتر به آن بخشیده است. خود نویسندهی کتاب از نتیجه ناراضی بود و آن را پر از پیشداوری و سطحی دانست. این فاصله میان منبع و اقتباس، یکی از کلیدهای فهم فیلم است.
گوادانینو بعدها گفته که فرآیند ساخت تحت فشار استودیو بوده و نتیجهی نهایی بیش از آنچه میخواست، تحت تأثیر ملاحظات تجاری قرار گرفته. همین تنش در خود فیلم حس میشود: لحظاتی از حساسیت بصری در کنار سکانسهایی که سرد و مکانیکی به نظر میرسند.
ملیسا و جستوجوی کنترل
ملیسا در ابتدا خجالتی و ناآگاه است. رابطهاش با دانیله (پرایمو رجیانی) شروعی ناامیدکننده دارد، اما او بهجای عقبنشینی، عمیقتر وارد تجربهها میشود. فیلم نشان میدهد که کنجکاوی جنسی چگونه میتواند به جستوجوی کنترل، تأیید یا فرار از تنهایی تبدیل شود. والورده با چهرهای که همزمان معصوم و بالغ به نظر میرسد، این تناقض را خوب منتقل میکند.
با این حال، نگاه دوربین گاهی در مرز باریکی حرکت میکند. گوادانینو سعی دارد روی صورت و احساسات تمرکز کند تا از نگاه exploitation فاصله بگیرد، اما خود موضوع و نحوهی به تصویر کشیدن بدن نوجوان، بحثهای اخلاقی را اجتنابناپذیر میسازد. فیلم هرگز کاملاً از اتهام «نگاه مردانه به تجربهی زنانه» خلاص نمیشود.
سبک اولیهی گوادانینو
کسانی که Call Me by Your Name یا I Am Love را دیدهاند، در Melissa P. نشانههایی از دغدغههای بعدی کارگردان پیدا میکنند: نزدیکی دوربین به پوست، نور گرم، توجه به جزئیات حسی و فضای مدیترانهای. اما اینجا این عناصر هنوز پخته نشدهاند. ریتم نامتوازن است، لحن بین شاعرانگی و سردی جابهجا میشود و پایانبندی اخلاقی فیلم (که ظاهراً تحت تأثیر استودیو شکل گرفته) با بقیهی اثر ناهمخوان به نظر میرسد.
جرالدین چاپلین در نقش مادربزرگ، یکی از نقاط قوت است. او حضوری گرم و کمی عجیب دارد که عمق عاطفی بیشتری به داستان میدهد. رابطهی ملیسا با مادرش سردتر و پرتنشتر است و فیلم این فاصلهی نسلی را بهخوبی نشان میدهد.
جنجال و میراث
Melissa P. در ایتالیا پرفروش شد اما نقدها عمدتاً سرد یا منفی بودند. بسیاری آن را سطحی، ناهموار یا حتی فرصتطلبانه دانستند. امروز بیشتر بهعنوان نقطهی شروع مسیر گوادانینو دیده میشود تا اثری مستقل و کامل. فیلم نشان میدهد که کارگردان از همان ابتدا به بدن، میل و گذار علاقهمند بوده، اما هنوز ابزار روایی و بصری لازم برای پرداخت عمیق این موضوعات را در اختیار نداشته است.
تماشای آن امروز بیشتر جنبهی تاریخی و تطبیقی دارد: مقایسهی این اثر خام با کارهای پختهتر بعدی گوادانینو، سوالهای جالبی دربارهی رشد یک کارگردان و محدودیتهای سیستم تولید مطرح میکند.
جمعبندی
Melissa P. فیلمی ناهموار، گاه سرد و گاه حساس است که تلاش میکند تجربهی بلوغ جنسی را از زاویهای زنانه روایت کند اما در اجرا گرفتار تناقضهای سبکی و اخلاقی میشود. ماریا والورده حضور قابلتوجهی دارد و نشانههایی از سبک آیندهی گوادانینو دیده میشود، اما اثر نهایی نه به اندازهی کتاب جنجالی است و نه به اندازهی آثار بعدی کارگردان پخته. بیشتر یک سند از دورهی گذار است تا یک بیانیهی سینمایی کامل.
برای کسانی که میخواهند خود تجربه فیلم را پشت سر بگذارند، صفحه فیلم Melissa P. اطلاعات کامل را در اختیار دارد.